DataLife Engine > Ұстаздарға > Ата баба дәстүрі әдептіліктің негізі

Ата баба дәстүрі әдептіліктің негізі


19-09-2013, 06:27. Разместил: Merlan
Тақырыбы: ” Ата баба дәстүрі әдептіліктің негізі„
Мақсаты: Ата бабаларымыздың мыңдаған жылдар бойы мерекелеп келе
жатқан жыл басы туралы білімдерін шыңдау,жетідіру,оқушыларды
өз халқының, өз еленің салт дәстүрлерін жақсы біліп,оны іс жүзінде
асыра білуге тәрбиелеу.Оқушыладың ауызекі сөйлеу, ойлау,қабілеттерін
арттыру,өмірге болашаққа деген сүйіспеншілігін мен
ұғымдарынқалыптастыру.
Өтілетін орын: Ордабай б.м.
Бармысыздар қадірменді халайық,Ұлыс оң болсын,Ұлыс бақты болсын, оң болсын,төрт түлік ақты болсын деп өткенге салауат айтып келер күннен береке тілеп,ақ көңіл адал жүрекпен дос құшақтарды айқастыра табысатын қасиетті күн.Наурыз мерекесі құтты болсын.
Баяндама.Наурыз жыл басы.
Ата дәстріміз бойынша бала дүниеге келгенде ат қойып шілдехана тойын жасау ата ананың парызы.Дүниеге келгенде оған азан шақырып ат қою ежелден келе жатқан салт дәстүрлері бар. Кейбір дәстүрлер сәл өзгерген түрде бүгінге дейін сақталған.Бала дүниеге келгеннен кейін атасы ат қояды.Дін басы болғандықтан кейде баланың атын молда қоятын болған.Ендеше ат қою рәсіміне берейік.
Балаға ат қою.
Бесікке дүниеге келгеннен кейін де ат қойылып бесікке салу рәсімі де өтіледі.
Шілдехана өткеннен кейін баланың әке шешесі бесік тойын жасайды. Ағаштан жасалған бесікті баланың нағашылары немесе жасы үлкен,қадірлі аналардың бірі әкеліп,сыйға береді.Оның себебі де кейін көп балалы болсын даеген тілекпен байланысты.Баланы бесікке салу рәсімін бесік сыйлаған анаға тапсырады.Ең алдымен бесікке салу рәсәмін бесік сыйлаған анаға тапсырады.Ең алдымен бесікке салушы әйел бесіктің өзін шайтандарды қуу ұшін, түрлі иістерден арылту үшін отпен аластап шығарады. Содан кейін көрпешелер мен жастықшаларды баптап салады.Баланы жатқызып бөлейді.Қолбау,белбеу және аяқбаумен тартып байлап қойяды. Әйел тілектерін айта отырып,бесіктің үстіне алдымен көрпе жабады,ат жалын тартып мінсін деп қамшы іледі.,көзтимесін деп тұмар жабады.Қырандай көреген болсын деп бүркіттің тұяғын байлайды.Тойға келгендер шашу шашып, балаға батасын береді.Олай болса бесікке салу рәсіміне берейік.
Бесікке салу рәсімі.
Асыл тастан,өнер жастан,
Шығады деп дарынды
Халық атса,халық сөзі
Әрқашанда нанымды
Сол өнердің жолын қуған
Шағын топтың атынан
Сәлеурма сізге жаллынды
Бастарын иеді.
Оқушылардың өнерлерін тамашалайық.
Наурызды халқымыз Наурыз келіп, еліме
Жыл басы санайды, Нұрға толды айнала
Көнермей салтымыз Жүздеріне қуаныш,
Көп елге тарайды. Шаттанады бар бала.

Түн мен түн теңелді Наурызда күлімдеп
Күнде ұзарам мен енді Күн көзі жылынды. Гүлмен күнді жайнатып Өзгеше бүгін деп,
Гүлден Наурыз сен енді. Қыс тауға тығылды.

Ән Қош келдің наурыз. Би Қаражорға .
Ән Наурыз тойы Би Қамажай.

Бала туылғаннан сәт сайын өсіп тәй тәй басқанда әр ата ана өзінің артынан лесіп жүргенін қалайды.
Тұсау кесу сәби қаз тұрғанан кейін тез, жығылмай сүрінбей жүріп кетсін,болашағы
жарқын болсын деген тілекпен жасалған дәстүр.Арнайы дайындалған ала жіппен баланың аяғын тұсап байлайды.Ала жіппен тұсаудың негізінде Болашақта бала ешкімнің ала жібін аттамасын деген тілек бар. Бұл бала осыадамға тартсын деген тілекпен туған рәсім.Тұсау кесуші өткір қайшымен ала жіпті кесіп жатып
Қаз , қаз балам,қаз балам,
Қадамына мәз болам
Күрмеуінді шешейін
Тұсауынды кесейін деп жырлайды.Тұсауы кесілсімен баланы екі адам қолынан ұстап тез жүгіртеді.
Көрініс. Тұсау кесу рәсімі.
Адал астан бұйырған
Дәм татсын ел жиылған.
Бидай салдым көжеге
Мол болсын деп биыл нан,
Өткіздік деп қысты аман.
Сүрет салдым сақтаған
Ұлыс күнге арналған
Тары да бар ақталған
Ақ пар бар ниетпен
Бала шаға шиеттей
Ұялуды қойып іш
Тоқтық болсын тойып іш.
Көже таратылып,ішіледі.
Ау халайық, халайық
Дастарханды жайайық.
Бауырсақты шашайық,
Бауырсақ ай,бауырсақ.
Тәтті піскен бауырсақ.
Қазағымның талғамы,
Бауырсақ,ал бауырсақ
Бауырсақ таратылып, ауыз тиеді.
Қорытынды.

Вернуться назад