авторы: Yeraganbetova2016 (16 қараша, 22:11 жарияланды)
Дамытушылық: Оқушыларға қазіргі қазақ халқының әлеуметтік- этникалық құрылымының орта ғасырлардағы Қазақстан жеріндегі тайпа бірлестіктерімен байланысы туралы айту.

Тәрбиелік: Оқушыларға туған елінің тарихын білуге, сыйлауға, отанын сүюге, елжандылыққа тәрбиелеп, патриоттық сезімдерін ояту.
Білімді дарынды, озық болуға тәрбиелеу.

Тірек ұғым: Найман, Керей, Жалайыр мемлекеттерінің тарихы

Сабақтың түрі: Аралас сабақ (баяндау, саяхат. өзіндік жұмыс)

Көрнекілігі: Сызба, кесте, хронологиялық схема, карта,

Сабақтың барысы:

І. Ұйымдастыру кезеңі
ІІ. Үй тапсырмасын тексеру

ІІІ. Сабақтың жоспары:
1. Кіріспе
2. Баяндау
3. Саяхат
4. Өздік жұмыс
5. Қорытындылау.

Сабақтың барысы:
Үй тапсырмасын тексеру. Қарахан дәуірі отандық тарихтың жаңа дәуірі н меңгерудегі баспалдақ іспеттес екендігі жайлы айта келіп, түрік қағанатының тарихына қысқаша шолу жасап оқушылардың білімдерін сызба және сұрақтар арқылы тексеру.

І. Хронологиялық кесте
Бұл кезеңде Қазақстан жеріндегі алғашқы мемлекеттердің өмір сүрген уақыттарының сәйкесін табу қажет.


Түрік қағанаты

Батыс түрік қағанаты

Түргеш қағанаты

Қарлұқ қағанаты

Оғыз мемлекеті

Қимақ қағанаты
Қарахан мемлекеті
552- 704- ІХғ- 603 ІХғ- 756- 942
603жж. 756жж ХІғ. 704жж ХІғ 940жж 1212ж


ІІ. Сұрақтарға жауап беріңдер:
• Қарахан мемлекеті қазақстанның қай бөлігінде құрылды?
• Қарахан мемлекетінің құрылуында басты рөл атқарған түрік тайпасы?
• Вакфтық жерлер кімдерге тиесілі болды?
• Қарахан дәуіріне жататын ғимараттарды ата:

1. Кіріспе:
Бұл тайпалардың мемлекет болып құрылуы Орталық Азияның шығысында Қазақстанмен шектес Монғолия аумағында қалыптасқан. Негізі мекендеген жерлері лпнорггпгпгкео8шегопг7пг7п7кеге7ег7пг7еп орта және батыс аудандары. Хғ. Бастап бұл тайпалар Қазақстан өңірін қоныстана бастайды. Орта ғасырлардың соңғы кезінде бұл тайпалар қазақ халқының этникалық құрамында басты рөл атқарған. Сондықтан да оларды өмір-тіршілігі қазақ халқының тарихына тікелей байланысты.
2. Жаңа сабақты баяндау
3. Саяхатгшлрлорлголгшррррроглошлглрголгроор
І. Наймандар еліне саяхат
Тарихи шеңбері: X-XIII ғасырлар. Территориясы: Орхон мен Ертіс өзені аралығы, Х ғасырдың басында Жетісуға келді. Астанасы: Балықты.
Ел билеушілері: Наркеш Дайын, Күшілік.
Деректер:
• VІІІ ғасырдағы жазба деректерде сегіз тайпа бірлестігі Орхон өзені мен Алтай тауының аралығында өмір сүрген.
• Монғолияда “найман” сөзін “сегіз тайпа” дегенді білдіреді.
• Сондықтан монғолдар оларды “найман” деп атапкеткен.
Қоғамдық құрылысы:
• Тайпалардың басқару жүйесі -хандық билік
• Орда – хан билігінің ең басты басқару орталығы
• Наймандар мен керейлерде жасқы дамыған – іс қағаз жүргізу.
Саяси тарихы
• Мемлекет найман ханы Наркеш Дайын кезінде дами бастайды. (1160-1203жж)
• Инанч –білге, халық арасында Білге хан деген атаққа ие болған
• Білге хан наймандар одағының басын қосып, Найман мемлекетін күшейтті.
• Білге хан дүниеден қайтқаннан кейін оның екі ұлы Бұйрық хан мен Даян хандар арасында билік үшін талас басталады.
• Даян хан – далалық өлкеде билік етсе
• Бұйрық хан- Алтайдың қара Ертісіндегі Орунгу маңын мекендейді.

Мемлекеттің әлсіреуі
• Бұйрық хан – Алтайдың оңтүстігіне жылжиды
• Даян – Көксу, Сәуірік бастаған әскерін Ван ханға қарсы аттандырады.
• 1204 жылы Даян ханға қарсы монғол ханы жорыққа шығып, оны біржолата жеңеді.
• Даян ханның баласы Күшілік Жетісуға қышып кетеді.

ІІ.Керейіттер еліне саяхат
Деректер:
• Тайпаның аты Керлин өзенінің бойында қоныстанғандықтан керілер деп атаған
• Жазба деректерде керілер тайпалары Орхон, Керулен, Селенгі, Аргун өзендерінің бойында тұрған.
• Керейіт тайпаларының өкілдері көне түрік жазуын пайдаланған.

Мемлекеттік құрылымы:
ХІ ғасырдың ІІ жартысында керейіт хандығының құрамына
• Керей
• Жиркин
• Қаңқай
• Соқай
• Жужан
• Алабат
• Тунхай
• Каркун атты сегіз аймақ кірген.
Керейіт мемлекетінің шырқау шегі Х-ХІІғғ. Маркус және оның баласы Құршақұз тұсында шырқау шегіне жетеді.

Астанасы:
• Мемлекеттің орталығы қазіргі Улан- батор қаласы жанындағы Хан Тәңірі тауының шығыс жағында – Битөбе қаласы.

Саяст тарихы:
• Монғолдардыңшежірелеріне қарағанда, керейіттер мен монғолдардың арғы аталары өзара бейбіт қарым-қатынаста болған.
• Алайда керейіт билеушісі Торы мен Шыңғыс хан арасындағы достық ұзаққа созылмаған.
• 1202жылы Шыңғыс хан керейіттерді басып алады.

ІІІ. Жалайырлар еліне саяхат
Деректер:
• Жалайырлар туралы монғол шежірелеріндегі кейбір деректерде ғана сөз бар.

Қоғамдық құрылымы
• Жалайыр тайпасы 10 бөліктен тұрған
• ХІІ ғасырдың өзінде ондық, жүздік, мыңдық, түмен бөліктерге бөлінген.
• Хан мыңбасылар мен түменбасыларын өзі сайлаған.

Саяси тарихы.
• 1201 жылы Жамұқа Аргун өзенінің бойында құрылтайға шақырып, өзін «гурхан» жариялап, таққа отырады.
• Мұны естіген Шыңғыс хан керейіттермен одақ құрып, Жамұқаны жеңіп, жалайырларды қол астына қаратады.

4. Өздік жұмыс істеу кезеңі

СӨЗ ЖҰМБАҚ
Қ
2 А
3 З
4 А
5 Қ
С
7 Т
8 А
Н














1. Жалайыр тайпасының көсемі
2. Найман мемлекетінің астанасы
3. «Найман» атауының монғолша мағынасы
4. Найман ханы
5. Шыңғыс ханныңқолбасшысы болғанЖалайыр елінің ақын, шешін және батыры
6. Орта ғасырларда Қазақстан жерін мекендеген тайпаларға қауіп төндірген мемлекет басшысы
7. Қазақ қаласы
8. Қазақ жеріндегі тайпа
9. Қазақ жеріндегі тайпа

5. Бекіту кезеңі:
1. Найман мемлектеі қай жерде, қашан құрылды?
2. Найман хандары туралы не білдіңдер?
3. Керейіттер мемлекеті қай жерде, қашан құрылды
6. Қорытындылау: Осы үш тайпа қазақ халқының әлеуметтік- этникалық құрамында алатын орны ерекше. Бұл үш тайпа өзара бір-бірімен бейбіт қатынаста тұра алмады. Сондықтан да біріккен, ірі мемлекет дәрежеге жете алмады.
7. Оқушыларды бағалау
8. Үйге тапсырма беру (§11)
  • 0
 қаралды: 130
 пікірлер: 0
Қонақтар,тобындағы қолданушылар пікірін білдіре алмайды.

Сайтқа кіру

Сауалнама

"НҰРЛЫ БІЛІМ" республикалық ұстаздардың сабақтар топтамасының жинағын журнал түрінде шығарған тиімді деп ойлайсыздар ма?

Күнтізбе

«    Сәуір 2017    »
ДсСсСрБсЖмСнЖс
 12
3456789
10111213141516
17181920212223
24252627282930

Кім сайтта

Пікірлер

Copyright © Білімділер порталы & 2015

Жарнама